De beeldstabilisatie van de camera

De beeldstabilisatie is een handige feature van een camera. Het vermindert de kans op bewegingsonscherpte en vergroot de kans op scherpe foto’s. Dat wil je altijd wel! Maar er zit natuurlijk een maarrrr… aan. Het werkt namelijk niet altijd naar wens. En dan verpest het je foto’s.

Werking

De stabilizer op het Canon 24-105 mm zoomobjectief

De theorie is dat sensors in het objectief de onbewuste bewegingen van de fotograaf waarnemen, en dan meteen een tegenbeweging maken om zo die ongewenste trilling te killen.

Grote fabrikanten zoals Canon en Nikon gebruiken gyroscopische sensoren om bewegingen te detecteren en een electromagnetisch lenselement, die ze aansturen. Andere fabrikanten zoals Olympus en Pentax laten weer de sensor tegengesteld bewegen. Het eindresultaat is altijd hetzelfde: het beeld wordt scherper.

In de praktijk werkt dat ook heel goed. Foto’s worden er merkbaar beter van. Scherper en er is minder bewegingsonscherpte. Zet de functie dus altijd aan! Op het objectief zit een schakelaar. Zet die op On. Ik heb hem altijd aan staan.

Superhandig toch? Maar, maar, maar… als het zo superhandig is om die functie altijd aan te zetten, waarom zit er dan een schakelaar om hem uit te zetten. Dat is toch niet logisch?

Zou je zeggen ja. Maar soms merk je dat de feature te goed werkt. Ik toon een foto waarbij de beeldstabilisatie in de weg zat. Het is eigenlijk een afgekeurde foto uit mijn begintijd, die ik nog wel hier en daar in een blogje neerzet wegens de nostalgische waarde. Zou ik hem nu maken in deze staat maken, verdween die linea recta in het ronde archief.

Werken met statief

Dit is een foto van het VOC schip Amsterdam, bij het Scheepvaartmuseum in Amsterdam. Gemaakt in 2012 toen ik makkelijker in valkuilen trapte. Gemaakt vanaf een statief en 30 seconden belichtingstijd. Op het eerste gezicht een mooie foto. Kijk je echter op 100% zie je bewegingsonscherpte. Betuiging is onscherper, touwen lijken dubbel en het schip zelf.. ook al een beetje dubbel. Als je dubbelklikt op de afbeelding kun je zien hoe zo mislukt deze foto is. Zie je wel?

Foto met 30 seconden sluitertijd, december 2012

Ja maar, de foto was toch vanaf een statief genomen??

Klopt helemaal. Een statief is bedoeld om langere sluitertijden mogelijk te maken zonder bewegingsonscherpte. Probeer maar eens uit de hand met 30 seconden een scherpe foto te maken.. lukt niet.

De valkuil zat hem hierin dat de beeldstabilisatie in het objectief per ongeluk nog aan stond. Ik was vergeten die uit te zetten. En dus ging de beeldstabilisatie bewegingen compenseren die er helemaal niet waren. Er ontstonden trillingen en zo voegde de beeldstabilisatie bewegingsonscherpte toe. Ja, en dan ga de effecten van die superhandige feature zien! Weg voordeel van een stabiel statief!

Bij Canon heet de feature IS (Image Stabilizer) en bij Nikon VR (Vibration Reduction). Andere merken gebruiken weer heel andere benamingen voor beeldstabilisatie.
Als je de functie toch niet vindt op je systeem kan dat kloppen; niet alle objectieven hoeven deze functie te hebben. Enerzijds om een objectief niet te duur te maken. Anderszijds omdat het objectief de functie vaak niet nodig heeft. Een 50 mm prime objectief heeft geen IS of VR. Beeldstabilisatie vindt je vooral op zoom- en macro-objectieven.

Moraal van dit verhaal

Als je met een statief fotografeert, zet dan de beeldstabilisatie uit! Juist die beeldstabilisatie verpest je foto’s door trillingen als die aan staat. Dat is een les die ik in december 2012 leerde, en nooit meer ben vergeten.

TIP TIP TIP!
U wilt vast meer weten over fotografie! Volg dan eens een workshop!

Het nut van een statief!

Het Amsterdam Light Festival in Amsterdam is een jaarlijks terugkerend festival waar kunstenaars in de duisternis van de lange avonden hun lichtcreaties tonen. Vandaar ook de naam. Een paar keer heb ik het festival bezocht, zoals hier en hier en ik had er een statief bij gebruikt.

En geloof me: een statief is wel nodig! Wie een beetje verstand heeft van fotografie en de techniek er omheen, weet dat er drie variabelen zijn die een foto laten slagen. Dat zijn de ISO, het diafragma en de sluitertijd. Die hebben een menage-a-trois die elk en met elkaar bepalen of een foto ‘lukt’. En ‘lukken’ is natuurlijk een subjectief gegeven.  Je moet het wel heel erg bont maken om een foto te laten mislukken. De essentie is wel dat je

Het bruggetje over de Nieuwe Herengracht in Amsterdam. Zonder statief genomen. Klik voor groot.
  1. ruis krijgt met een te hoge ISO;
  2. te weinig scherptediepte hebt met een te groot diafragma;
  3. bewegingsonscherpte in de hand werkt met een te lange sluitertijd. Niet alleen van de omgeving, maar ook de kleinste beweging van de fotograaf wordt zichtbaar in de foto.

Je hebt dus echt een statief nodig. De camera staat dan stabiel, je kan een lage ISO hebben, je stelt het goede diafragma is en je laat de sluiter een flinke tijd openstaan totdat de camera vindt dat hij genoeg licht heeft gezien.

Uit de hand

Maar dan moet je wel een goed statief hebben! Als die om een of andere reden instabiel is kan je er niet op vertrouwen, worden de foto’s bewogen en moet je alles vanuit de hand doen. Hogere ISO tot 3200(!), open diafragma en langere sluitertijden tot soms 1 seconde. En dan is het leunen brugrelingen, tegen bomen hangen om toch vooral zo stabiel mogelijk te zijn.

Dat gaat bijna niet! Op het cameraschermpje lijkt alles er nog wel okee uit te zien, maar eenmaal thuis op 100% blijken de meeste foto’s (nou ja, eigenlijk allemaal) niet om aan te gluren: veel ruis en beweging en dus rijp voor de prullenbak.

Resultaat

Hieronder laat ik de oogst zien van wat foto’s tijdens het Amsterdam Light Festival genomen, zonder statief, met hoge ISO en open diafragma. Volkomen ongeschikt om er ook maar mee iets te doen, behalve dan als tip tip TIP! om toch vooral een statief te kopen. Je hebt hem echt nodig! Onderstaande foto’s zijn een drama. Veel ruis en beweging!

Dus: koop een goed en stevig statief. Een die stabiel staat en die ook tegen een zuchtje wind kan. En een die niet zo makkelijk de geest geeft.
Jouw foto’s hebben er baat bij!

TIP TIP TIP!
U wilt vast meer weten over fotografie! Volg dan eens een workshop!