En dan wordt die AVG gehandhaafd, of zo

De Engelse afkorting voor de AVG: General Data Protection Regulation

Terwijl ik dit schrijf op de vroege ochtend van 25 mei 2018 is de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) een handhaafbare EU-verordening geworden. De AVG is een Europese verordening die beoogt in de gehele Europese Unie dezelfde plichten voor organisaties en rechten voor burgers te regelen voor wat betreft hun privacy. Dat vind ik an sich een goede zaak! Niet conformeren aan de verordering kan bij controle door de Autoriteit Persoonsgegevens leiden tot een boete van maximaal € 20 miljoen of 4% van de globale omzet. Dat laatste brengt veel bedrijven tot een kippendrift juist vanwege die boetebedingen, maar als je privacy al als bedrijfsbeleid had is er niet zo veel verschil. Alleen nog even laten zien dat je privacy echt serieus neemt en dat laten zien.

De datum van 25 mei ervaar ik inmiddels als een soort nieuwjaar, een waterscheiding van een geregeld nu versus een ongeregeld toen. Te vaak zag ik dat terloops verstrekte informatie aan derden werd gebruikt/misbruikt voor doelen waarvoor die informatie helemaal niet was bedoeld. Ineens stond je ongevraagd op een mailinglijst. Ineens kreeg je aanbiedingen terwijl je niet daarom had gevraagd. Ineens bleken je gegevens te circuleren in een schimmige cyberwereld, en je wist niet waar, en je wist niet bij wie, en je wist niet hoe die daar gekomen waren, en je wist ook niet hoe je die kon verwijderen. Je wist wel zeker dat je dat niet had bedoeld en je wist wel zeker dat je daarvoor geen toestemming had gegeven.

Zelf krijg ik op een privé-adres al een paar jaar onverwachte aanmeldingen van een pornosite om mijn account snel te activeren (“Hallo Rukker70, je bent er bijna! Nog even je account activeren en kunt meteen aan de slag!”) Geen idee wat dat is en wat dat account dan is. Ik klik die emails niet eens aan, want het risico bestaat dat ze alleen dat al zien, en dus concluderen ze dat het adres actief is. Krijg je nog meer zooi. Je kan dus ook niet afmelden… vanwege diezelfde reden.

Het is wel superirrirant. En daarom ben ik blij dat de AVG er is die uitwassen moet tegengaan. Internet is namelijk geen Wilde Westen, en ook geen wetteloze anarchie. Internet is een deel van de maatschappij waarvoor dezelfde regels gelden. Die maatschappij is wel flink in beweging en wie weet waar het evenwicht wordt gevonden, mag het zeggen. Nu is de maatschappij en het internet nog zoekende.

Heroriëntering

In verband met de komende AVG concentreerde ik mij in januari 2018 al op de aanpassing van mijn data en websites. Ik zag namelijk al vroeg dat er veel werk aan de winkel was.  Mijn voorstelpagina droop al van privacybeleid (en dat is nog steeds zo), maar nu moest boter bij de vis. Ik moest het ook echt laten zien.

Nu ga ik niet elke handeling voor de AVG neerzetten, want dan ben ik nog wel even bezig. Ik zette wel een stop op MailChimp (want teveel werk voor geen rendement, en daarmee een verwerkingsovereenkomst minder), en plaatste ik een privacyverklaring van Veiliginternetten.nl online, ik installeerde de GDPR Cookie Compliance plugin, de WP GDPR Compliance voor de verplichte toestemmingsvinkjes en een opvragingstool. En een verwerkingsregister schrijven. En mijn backups op externe harde schijven coderen. Allemaal klusjes die aandacht behoeven en tijd kosten. Tijd die ik wel op een andere manier kon gebruiken.

Gebakken lucht?

Want waar ik echt een beetje bang voor ben is dat die hele AVG uiteindelijk dezelfde weg gaat als verbod hondenpoep op straat (geen handhaving), rookverbod op stations (geen handhaving), verbod ‘s nachts onverlicht fietsen (geen handhaving), veiligheid op straat (geen handhaving) en wat al niet meer wat niet mag maar waarop niet gehandhaafd wordt. Even twee, drie maanden snafu,  ophef en drukte over de AVG en daarna zakt het weg uit het bewustzijn. De Autoriteit Persoonsgegevens had al aangegeven te weinig geld en personeel te hebben om alles te kunnen behappen. Minister Dekker van Rechtsbescherming gaf al op 24 mei 2018 aan dat de AP coulanter zal optreden bij kleinere bedrijven. Dus de marges worden al wat opgerekt… nu al.

Ik ben echter letterlijk klaar met die AVG. Het geheel staat en het is nu alleen maar up to date houden. Ook als de AVG eventueel uit het collectief bewustzijn wegzakt.

Portretrecht: de do’s en don’ ts

Hoe zat het ook alweer met auteurs- en portretrecht? In 2015 schreef ik al een blog daarover, maar ik werd laatst weer eens mijn neus op de feiten gedrukt dat mensen daar weinig van weten en daarom zichzelf maar eigen rechten toekennen over de foto’s van anderen. Dat kan natuurlijk niet.

Deze week had ik een gesprek met een kandidaatmodel voor een nieuw project dat ik bouwrijp aan het maken ben. Het is een project met echte modellen, voor model- en naaktfotografie. Jawel, en mensen die mij kennen denken vast ” Huh? Jan?” Maar ja, je moet je horizon verbreden. En het is niet zomaar een gril. Ik loop al een jaar of zo met deze gedachte.

De eerste verkennende gesprekken ben ik nu aan het doen.  Het was een aardige man van ongeveer 67 jaar en terwijl we aan het overleggen zijn, zegt hij pardoes “Ik heb wel eens model gestaan voor fotografen, en die foto’s waren zo slecht vond ik, dat ik ze zelf maar eens extra bewerkte voor mijn websitepagina’s.”

Wablief?

Ik leg hem uit dat dat echt niet kan. Er is namelijk zoiets als auteursrecht, waarvoor je echt helemaal niets hoeft te doen. Heb je iets gemaakt, valt automatisch het auteursrecht aan je toe. Dat betekent dat de maker kan beslissen wat er met zijn werk gebeurt en waar dat wordt geopenbaard. Dat geldt voor alles. Boeken, muziek, beeldhouwwerken, schilderijen, tekeningen, gebouwen, noem maar op, ook foto’s. Als een mens het heeft gemaakt zit er doorgaans auteursrecht op.

Er is verzet. Dat zie je wel vaker binnen dit onderwerp.
“Ja, maar ik sta er toch op?” is het standaard antwoord, Hoor je ook vaker binnen dit onderwerp. Mensen geven niet snel op. Mensen luisteren vooral om te reageren en luisteren niet om na te denken. Ik wil graag dat mijn gesprekspartner luistert en nadenkt.

“Klopt, je staat er op, maar dan verwijs je naar portretrecht en dat is iets anders. Het portretrecht geeft de geportretteerde de mogelijkheid om publicatie van zijn of haar portret tegen te houden.” Ik vertel de regels zoals ik die vermeld in de eerdere genoemde blog (lees die even!), namelijk dat publicatie van een portret niet is toegestaan als het belang van de geportretteerde zich daartegen verzet. Dat is portretrecht.

“Oh, maar dat doe ik wel vaker, en andere fotografen vinden dat niet erg!”, is het argument alsof de mening van andere fotografen leidend is. “Dan zet ik de naam van de fotograaf erbij, met de toevoeging “bewerking door mij”.

“Jaha, dat moeten die fotografen zelf weten. Ik zelf heb daar moeite mee. Het is namelijk zo dat het portretrecht gaat over openbaarmaking en niet over bewerking en aanpassing. Dat recht ligt bij de houder van het auteursrecht.”

Er wordt gesnoefd en gemonkeld aan mijn rechterzijde.
Zelf denk ik inmiddels dat ik niet met deze meneer verder moet gaan, hoe aardig en welwillend hij ook is. Fundamentele verschillen van inzicht als deze leiden onherroepelijk tot gedoe en bekvechten. Ik stel mijn beslissing nog even uit en de vraagstelling -kan ik hiermee leven?- stuitert nog wat rond in mijn hoofd.

Beslissing

Er volgen nog wat kleine discussies, die in een cirkelvorm verzanden. Hij heeft zijn mening, ik de mijne, we komen niet verder tot elkaar, en omdat dit mijn project is waarover ik zeggenschap heb, besluit ik dan maar met “dan denk ik wij maar niet verder moeten gaan.” Hij is het er mee eens. “Dat idee had ik ook al.”

Nu, terwijl ik dit schrijf, ben ik er nog steeds van overtuigd dat ik als maker van foto’s het auteursrecht bezit en dat ik beslis wat er mee gebeurt, en dat ik per se niet wil dat anderen zonder mijn medeweten en instemming met mijn werk gaan zitten klooien. 

Als ik bewerking A heb uitgevoerd is dat met een reden, en dan is het niet bedoeling dat een ander, ook de geportretteerde niet, zomaar een bewerking B op mijn werk gaat loslaten. Als ik bijvoorbeeld een boek (óók een geestelijk eigendom) van Giphart ga herschrijven en openbaren, omdat ik mijn bedachte einde mooier vind dan dat van hem, krijg ik ook Giphart en zijn advocaat over mij heen. En terecht. Je blijft met je klauwen van andermans werk af. En in mijn geval: portretrecht geeft niet het recht om te gaan klussen aan andermans geestelijk eigendom.

Rigide vond hij dat. Misschien. Maar zo werkt het wel. En toen scheidden onze wegen. Jammer, maar ik sta achter mijn beslissing.