WTF is een f/ ?

Wat is nu die f/ met een getal? Die cryptische code komt altijd terug bij de specificaties van een objectief, dus het zal wel belangrijk zijn. Ik merk in elk geval vaak glazige blikken als ik deze termen in een gesprek gooi. Dan zie ik mensen al snel wegdrijven en afhaken. Het zegt ze niets en vandaar deze verklarende blog. Die f/ heeft simpel te maken met licht en belichting, hoe je dat kan beheersen, en geeft ook de maximale lichtsterkte aan van het objectief. Maar wat moet je ermee? Hoe lees je dat?

Heel simpel: die f/ waarde is het diafragmagetal van het objectief, en is het resultaat van de brandpuntsafstand (f) gedeeld door de diameter van het diafragma (D).

Dus: Diafragmawaarde = f/D.

Voorbeelden:
Als ik een brandpunt heb van 100 mm, en een diafragmaopening van 10 mm, dan heb ik f/D = 100/10 = f/10. Heb ik een brandpunt van 75 mm en een diafragmaopening van 25 mm, dan is dat f/D = 70/25 = f/2,8. En elk zo’n waarde heeft invloed op de hoeveelheid licht die wordt doorgelaten en de scherptediepte. Met een f/ waarde kan je dus globaal voorspellen/precies berekenen hoe groot je scherptediepte wordt. En met een lichtsterk objectief, dus een objectief met een lage f/ waarde heb je minder licht nodig om toch goed te kunnen fotograferen. Er gaat dan veel licht door zo’n objectief.

Stop

En zo’n waarde heet een stop. Daar heb je hem weer. Onthoud dat woord, want dat is een kernbegrip in de fotografie en helemaal niet zo moeilijk. Een stop is niets anders dan een verdubbeling of halvering van het licht dat in de camera de sensor raakt.

Die stops zitten verstopt in de belichtingsdriehoek, waar de uiteinden van de driehoek de lichtgevoeligheid (ISO), de sluitertijd en het diafragma representeren. Alle drie variabelen werken met dezelfde stops. Zet je bijvoorbeeld het diafragma een stop meer open (dus 2x zo veel licht) dan moet je een van de twee andere variabelen weer een stop verminderen. Je krijgt dan evenveel licht binnen… dat overigens door de andere instellingen andere effecten geeft: je doet dit immers niet voor niets. Binnen die belichtingsdriehoek zit dus een gewenste foto en die kan je met een goede camera-instelling vinden.

Nu is er iets bijzonders met die stops aan de hand. Die stops hebben geen mooie ronde oplopende getallen, maar lijken een ratjetoe van willekeurige cijfers. Ik plaats ze even van een doorsnee objectief.

1 – 1.4 – 2 – 2.8 – 4 – 5.6 – 8 – 11 – 16 – 22 – 32

Die cijfers zie je trouwens steeds weer terug op elk objectief, dus zo toevallig en willekeurig zijn ze ook weer niet. Pak maar een objectief en stel vast dat dat klopt haha 🙂

Die rare oplopende getallen hebben te maken met een factor 2 in de oppervlakte van de diafragmaopening, volgens de formule √2=1,414. Voor elke halvering of verdubbeling van de oppervlakte moet je de diameter van het diafragma overeenkomstig vermenigvuldigen of delen, dus met die 1,414. Nu ben ik geen wiskundige (poeh nee zeg, alsjeblieft), en dit heb ik ook maar geleerd, maar dit is de reden waarom de intervallen en de getallen steeds met 1,414 oplopen. Elke vergroting van de diafragmaopening met deze factor levert een verdubbeling op van het doorgelaten licht – of een halvering natuurlijk als je een stop teruggaat. En dat is nu eenmaal de bedoeling van een stop.

Dus ja, die f/ waarde is dus meer dan alleen maar een beetje belangrijk. Het heeft wel betekenis. Moet je dan echt gaan rekenen en hogere wiskunde toepassen om te fotograferen? Nou nee, dat ook weer niet. Een f/ waarde geeft vooral de lichtsterkte aan van het objectief. Met een objectief met een lage f/ waarde heb je minder licht nodig om toch goed te kunnen schieten. Ga dus voor een lage f/ als het budget het toelaat.

Wilt u meer weten van fotografie? Volg dan eens een workshop!



Verleg je horizon!

Als je foto’s maakt zit daar vaak een duidelijke horizon in. En maar al te vaak is die horizon niet horizontaal. Kijk maar eens naar onderstaande foto’s. Je kan eventueel klikken op een foto en dan doorklikken.


Ze hellen allemaal naar rechts. De horizon is niet horizontaal.

En dat moet wel, per slot is het een horizon. 😉 Deze foto’s komen zo rechtstreeks uit de camera. Ik heb ze wel een beetje bewerkt voor de blog, maar de tilt heb ik voor deze keer bewust in stand gehouden. Zo kwamen ze uit de camera. En het valt echt op.

Wat is een horizon?

Een horizon is die lijn in de verte waar hemel en aarde (of zee) elkaar naderen en raken. Dat is natuurlijk een simplistische uitleg, en dat weet ik, maar hier staat een echte uitleg. In elk geval: de horizon is in de meeste gevallen een visuele horizontale lijn en hoort ook zo op de foto terecht te komen. En misschien valt het niet meteen op als die lijn naar een kant afloopt, maar als je er op gaat letten… wordt het een basiszaak. Hoe ligt de horizon? Zeker als de horizon in zee scheef ligt…. tja, je verwacht eigenlijk dat het water dan naar die kant wegstroomt. Het lijkt wel zo en het ziet er gewoon niet uit. Fotografen wijzen elkaar ook graag op zulke omissies.
What is seen, cannot be unseen.

Even een zijsprong: als je lekker uit de hand schiet, ga er maar gewoon van uit dat de foto per definitie scheef is. Niet alleen omdat je uit de hand schiet, maar ook omdat ik merk dat het beeld in de zoeker niet noodzakelijkerwijs hetzelfde is als dat op de foto. Al te vaak denk ik dat de foto in de zoeker mooi horizontaal is en thuis op het grote scherm blijkt de foto toch flink wat graden uit het lood te zijn. Ik heb mij daarbij neergelegd. Ik probeer zoveel mogelijk in-camera al goed te krijgen, maar vaak moet ik thuis nog even rechtzetten.

Dus zet recht die foto!

Natuurlijk moet de horizon wel in context zijn. Als je op een heuvelpad fotografeert is de horizon van nature vaak niet horizontaal. Ga je die toch rechtzetten, staan eventuele bomen, palen, huizen die zich in beeld bevinden op hun beurt weer uit het lood. Dus wel even het koppie erbij houden en rechtzetten in context.

Is een scheve foto dan meteen verloren?

Nee, natuurlijk niet. Je kan een foto herstellen en redden. Waarom denk je dat ik deze blog schrijf? 😉
Als voorbeeld neem ik een foto die ik maakte op 5 augustus 2018, tijdens een boottripje in Eilandspolder en Schermerhorn. De foto heeft kraak noch smaak, vind ik, en dus alleen goed voor een blogje 🙂 Ik laat daar een klein bewerkinkje op los, zodat je ziet dat je van een scheve zozo-foto ook nog iets kan maken.

  1. De eerste foto is helemaal kaal. Niets mee gedaan, de kleuren zijn vaal, en de horizon hangt scheef. Het is een kiekje.
  2. Daarna trok ik de foto door de Raw-converter voor de eerste bewerking. De kleuren zien er al wat beter uit. Ik importeer de foto in Photoshop en zet als eerste de horizon recht. Ik kies daarvoor het bijsnij-icoontje dat uiterst links als vijfde van boven staat en vervolgens de optie Rechttrekken. Je verliest wel wat pixels, omdat er een uitsnede wordt gemaakt!
  3. Hier de foto nadat de horizon is rechtgezet.
  4. Tenslotte voer ik nog wat verdere bewerkingen uit om de foto een beetje bij te kleuren en op te leuken.

Vergelijk nu de eerste foto met de laatste. Al was het alleen maar om op te merken dat het water niet schijnbaar naar rechts wegloopt. Gered!

Wilt u meer weten over fotografie? Volg dan eens een workshop!

Hoe sluit je een batterypack aan?

 

In 2011 kocht ik een tweedehands cameraset, voor een miezerige € 2155. Ik was er gewoon  aan toe haha 🙂  Hoofdbestanddelen van die  set waren natuurlijk een Canon 5D Mark 2, een statief, en een 24-105 mm zoomobjectief. Mooi spul hoor. Kwam allemaal in een mooie camerarugzak, en daar zaten nog wat filters in, wat extra geheugenkaartjes en een batterypack. Ik kwam rijk bij de verkoper aan, ging er ook rijk weer weg, en was in het proces € 2155 armer. Geen moment spijt van gehad.

Nu had ik die batterypack nooit gebruikt, gewoon omdat ik die onnodig vond. Ik had extra batterijen die ik even gemakkelijk in de camera kon steken, voor het geval dat de eerste batterij uitgeput raakte. Dat kwam bijna nooit voor, omdat ik altijd met volle batterijen van huis ga. Wie trouwens niet weet wat een batterypack is, het is een soort van vergrote accucontainer. Zie de foto. Als je op de foto’s klikt, krijg je een vergroting. Je ziet wel eens fotografen met zo’n bulb onder de camera rondstappen.

Daar gaan dan twee batterijen in. Je klikt de pack dan in de camera zodat de camera dan langer aan de slag kan. Normaal heeft de camera de beschikking over een batterij, met een pack dus twee. Die extender van de pack komt dan in de opening waar normaal de batterij in de camera zit.

Ik heb er dus ook een. Nooit gebruikt. Ik probeerde hem en liep meteen tegen een probleem aan.

 

 

 

Hoe?

Als je een batterypack wilt gebruiken loop je tegen het dekseltje van de batterijhouder van de camera op! Op de tweede foto zie je het compartiment in de camera geopend; het dekseltje staat open en de batterij is zichtbaar. Die moet er natuurlijk uit, maar dan merkt je dat de batterypack niet vast erin kan omdat het dekselse dekseltje de boel blokkeert. Dat zit in de weg!

Als je goed kijkt zie je echter een palletje bij het scharnier zitten. Nu ben ik niet de flauwste en ik doe niet misselijk dus ik heb even een close up van de scharnier gemaakt.

Dat middelste schroefje is een pal. Zet je nagel erachter duw deze naar onderen en de scharnier komt uit zijn houder. Het dekseltje komt dan los. Bewaar het dekseltje wel! Als je zonder batterypack werkt is het dekseltje noodzakelijk, dat MOET terug geplaatst anders werkt de camera niet. Dat dekseltje is dus nogal essentieel. Ik zeg het maar even.

 

Klik vervolgens de batterypack in de opening, draai hem aan en dan is het happy shooting!!

De camera nu met de batterypack aangesloten. Het is nu een wat groter ding, en wat zwaarder, en wat logger, maar je kan langer aan slag zonder met nieuwe batterijen te moeten jongleren.

Links liggen het tijdelijk overbodige batterijdekseltje en de beschermdop van de batterypack.

 

 

Spiegelreflex of smartphone?

Op woensdag 3 februari 2016 deed ik een demoworkshop van 20 minuten op de Open Coffee in Nieuwegein. Ik was daarvoor gevraagd en daar best gespannen over, want workshops.. ja die doe ik wel, maar ik stond nog nooit voor een grotere groep een verhaal te doen dat a) moest kietelen en b) coherent was. Per slot wil je uit een demo toch wel wat business halen. En een coherent verhaal over spiegelreflex fotografie maken is toch wel moeilijk, omdat niet iedereen op de Open Coffee een spiegelreflex camera heeft en je het toch begrijpelijk wil houden. Ze hebben wel een smartphone. Vooral een smartphone.

Maar okee. Demo workshop voorbereid. Ik ging het doen over scherptediepte. Dat is makkelijk, je hoeft er geen bijzondere investeringen voor te doen en dus leek mij dat wel aantrekkelijk. Powerpointje geschreven, wat tekst erin, wat voorbeelden van werk erin waar ik wel tevreden over was en waarin de scherptediepte goed zichtbaar was… wel even gerepeteerd zodat ik niet ging mummelen en hakkelen op het moment supreme. En klaar. Op 3 februari deed ik de demoworkhop en die ging voor mijn gevoel bijzonder goed.

Het kwam eruit als Gods woord uit een ouderling. Geen gehakkel. Geen gemummel. Het klonk allemaal strak. Tussendoor vroeg ik wel of het allemaal duidelijk was en blijkbaar was dat zo… ik kreeg geen opmerkingen. En zelf vond ik dat ik wat te snel sprak – dat is een kenmerk van mij. Vooral toen ik jong was praatte ik heel snel tot het onbegrijpelijke toe. Dat heb ik nu goed onder controle, en bij navraag bleek het allemaal goed te volgen. Mooi!

Totdat iemand mij vandaag aanklikt op Facebook en haar mening wilde geven. Dat is natuurlijk prima, van op- en aanmerkingen kan ik leren. En ze had niet zozeer opmerkingen over de workshop zelf, maar het was “vrij technisch…. Praten over instellingen is niet zo interessant, zelf doen is beter. Of in dit geval: laten doen. Bijna iedereen stond met een smartphone in zijn hand, daarop is scherpte-diepte ook realiseerbaar. Kun je je workshop in zo’n gezelschap niet beter daar op richten?”

Aha. De vraag. Zou het niet beter zijn om mijn workshop te focussen op smartphones in plaats van reflexcamera’s? Ik antwoordde naar waarheid dat de smartphone natuurlijk een leuk ding is, maar meer een gadget, meer geschikt voor internet en bellen, maar minder voor fotografie. Door de techniek van de smartphone (kleine lens, kleine sensor) haalt de kwaliteit het nog steeds niet met een “echte” camera, en dan bedoel ik een echte camera met een flinke sensor, hoge resolutie en veel instellingen. Een smartphone heeft minder mogelijkheden dan een camera en mijn doelstelling van de workshop was en is… zelf instellen en de camera naar je hand zetten. “Maak jij de foto of doet de camera dat?”

Die discussie ging zo even door. Toen weer “Bedenk dat voor jou als fotograaf andere dingen belangrijk zijn dan voor mensen die daar staan te luisteren. Veel mensen hebben niet zo’n camera, laat staan zo’n full-frame camera… maar andere camera’s dan smartphones zijn er niet op dat moment. Dus probeer je daar dan op te richten. ”

Opnieuw gaf ik aan dat ik dat niet wilde omdat de smartphone niet kan tippen aan een Canon 5D Mark 2, of de 6D of, de Nikon 800 of elke andere spiegelreflex- of systeemcamera. Het is een mooi tooltje voor een snelle fix, maar dat is mijn werk niet. Ik heb niet eens zo’n smartphone, dus wat kan ik daarover zeggen?

Toen weer “Laat ik dan zeggen …. dat het jammer is van alle energie die je hebt gestopt in het maken van die presentatie voor dat gezelschap, daar op die plek.” Jeetje. En “Als je niet met smartphone werkt, houdt het op natuurlijk. Ik denk dat je er JUIST tijdens die workshop iets interactiefs mee had kunnen doen.Je hoeft het allemaal niet te laten vallen en alleen maar met een smartphone te fotograferen. Je onderscheidt je juist door de dingen die je doet, en zoals je die doet. Ik wil alleen maar zeggen dat je voor de workshop zoals je die gisteren gaf, dan beter een ander publiek zoekt. Hier sprak het niet bijster aan wat je zei.”

Goh. Maar dat was niet mijn indruk en het werd ook niet gezegd toen ik ernaar vroeg.

Maar okee.. iedereen mag zijn mening hebben en dat respecteer ik. En mijn mening is dat ik niet van plan ben te downgraden naar een lager platform met minder mogelijkheden, omdat de grootste gemene deler zich bevindt op dat lagere platform. Ik respecteer het succes van de smartphone, maar je kan er gewoon minder mee, en mijn doelstelling is juist om mensen meer te laten doen met hun camera, niet minder.

Dus dat is de vraag. Moet ik mij beperken tot het ‘echte werk’ van de spiegelreflex- en systeemcamera? Of moet ik de smartphone omarmen alleen maar omdat de grootste gemene deler zo’n ding op zak heeft?

Ik dacht het niet. Mijn twee centen.