Marketing: de vraag- en aanbodeconomie

Ik leer mij al een tijdje wat marketing aan. Per slot heb je een product dat iets moet opleveren. Daar doe je het toch voor. Als je een product maakt dat je vervolgens op zolder legt, kun je het net zo goed laten. Marketing dus. Je maakt iets, probeer dus afzet te genereren.

Fast rewind naar de trein vanmorgen, op weg naar een fotoshoot in Driebergen. Ik kom de trein in en neem plaats. Schuin tegenover mij, aan de ander kant van het pad, zit een niet onaantrekkelijk jong meisje. Okee, het was gewoon een mooi meisje. Ongeveer 20 jaar denk ik. Ik ging niet loeren om geen onrust te wekken, maar ik zag in een flits wel schouderlang blond haar. Blauwe ogen. Lichtblauwe jeans. Witte sneakers, met daarin witte sokjes. Een kartonnen beker met Starbucks koffie in het schattige rechterhandje. Natuurlijk een smartphone in het schattige linkerhandje. Niks mis mee. Mijn eerste reactie was wel: “goh, die zou ik wel eens voor de lens willen hebben.”

Meteen daarop volgde een train of thoughts. Ik vroeg mij wat er zou gebeuren als je dat haar zou vragen. De meest waarschijnlijke reactie zou zijn dat ze geen behoefte aan foto’s had. Natuurlijk. Als ze die behoefte wél had, had ze daarin al lang voorzien door die te laten maken. Dus die vraag zou afketsen. Geen vraag van haar kant.

vraag en aanbod
Vraag en aanbod

Ik peinsde daarover door. Ik heb een aanbod en een product, maar zij heeft dan geen vraag, dus die match is er dan niet. Ik ben geen econoom gelukkig, maar ik weet nog van school dat er twee verschillende visies, twee fundamenteel verschillende benaderingen, zijn in de economie. Een benadering is dat je kan wachten tot iemand met een bepaalde behoefte zich meldt die jouw product wil hebben. Een economie gebaseerd op vraag. Iemand wil iets wat jij kan leveren. Een andere visie is dat je de potentiële klant gaat bewerken met reclame en aanbiedingen en die geest gaat framen om een behoefte te creëren (“je hebt dit nodig want anders ben je een sukkel”). Die behoefte ontstaat dan niet uit zichzelf (mijn koffiezetter is kapot, dus ik moet een andere kopen), maar wordt opgewekt door prikkels zodat je een nieuwe gaat aanschaffen ook al heb je feitelijk geen nieuwe nodig (je hebt een prima koffiezetter, maar de nieuwe rode versie is nog sneller en nog beter, en nog lekkerder, helemaal waanzinnig, dus die moet je hebben want anders is je leven niet compleet). Dat is dan de aanbodeconomie, die gewoon een product verzint en maakt, en dan de behoefte en markt met marketing erbij creëert. Vraageconomie versus aanbodeconomie. Ik laat het aan de lezer om te beoordelen wat het beste is.

Toen realiseerde ik mij dat in de marketingcursussen die ik volg, de vraageconomie nagenoeg geen rol speelt. De vraag of een behoefte bij de potentiële klant al uit zichzelf ontstaat, komt helemaal niet aan de orde. Nee, er wordt nogal eens gepord om koude acquisitie te doen. Dat is gewoon bellen om je product onder de aandacht te brengen. Maar dat wil ik niet, omdat ik vind dat de telefoon ongeveer het laatste medium is waar je niet wordt lastig gevallen door verkopers. Het is ook niet voor niets dat 75% van de Nederlanders in het bel-me-niet register staat. In een eerdere blog schreef ik daar al over. Er is ook een overheersende nadruk op presentatie, op beweging, op taal, op houding, alles is gericht op het framen van de potentiële klant om een behoefte op te wekken. Niet om een al bestaande behoefte te vervullen, nee, alleen om die op te wekken en die daarna te vervullen. Anders gezegd, je bent dan vooral bezig om iemand op te zadelen met iets wat hij misschien eigenlijk niet nodig heeft, maar waar hij later wel mee zit opgescheept. Je bent vooral met jezelf bezig, niet met die persoon. Opnieuw, ik laat het aan de lezer om te beoordelen wat het beste is.

Ik heb die eenzijdigheid wel eens aangekaart. En de reactie daarop? Onbegrip. Grote glazige ogen, alsof je iets in een vreemde taal zegt. Het concept van een vraageconomie, het idee van het vervullen  van een reeds bestaande behoefte, de notie van het vrijwillig achterwege laten van marketingtechnieken om de burger met rust te laten, is blijkbaar zo wereldvreemd (geworden) dat het idee alleen al volkomen aan de marketeers voorbij gaat, laat staan dat de achterliggende motivering goed landt. Die marketeers denken vooral en alleen aan het maken en pushen van een product zonder enig besef dat iemand wel eens géén potentiële klant wil zijn. Dat zo iemand doorgaans gewoon met rust wil worden gelaten, is voor marketeers een brug te ver.

Natuurlijk wil je wat verdienen met je product. Daar doe je het voor. Ik ben echter niet van plan om iedereen die ik tegenkom vogelvrij te verklaren en mentaal te bespringen om mijn product aan te prijzen. Net zoals ik vaak met rust wil worden gelaten, verwacht ik dat anderen doorgaans ook met rust willen worden gelaten. En daarom richt ik mij vooral op het detecteren van een ontwikkelde behoefte en niet op het genereren van een behoefte. Ja, dat heeft financiële consequenties, maar geeft wel heel veel meer voldoening.

En nee, ik heb niet dat meisje in de trein besprongen om een fotoshoot aan te prijzen.

2 gedachten over “Marketing: de vraag- en aanbodeconomie

  1. Hallo Jan,

    Om aan werk te komen in de fotografie is netwerken heel belangrijk. In dit geval had je dat meisje aan moeten spreken en stel je haar voor om een gratis fotoshoot te maken en als ze tevreden is dan willen haar vriendinnen en familie ook en daar kan je aan verdienen eerst zaaien en dan past oogsten.
    Zelf heb ik 17 jaar gefotografeerd als beroepsfotograaf door relatie waar afstand een probleem begin te worden ben ik van baan verandert en dit 14 jaar gedaan. Nu heb ik mijn beroep weer opgepakt en is erg moeilijk om opdrachten te krijgen, mijn oude relatie’s
    bestaan niet meer of hebben al een ander fotograaf. Ik moet dus overnieuw beginnen is niet makkelijk zoals je dat gemerkt heb.Maar zo te lezen ben je een doorzetter dat is goed en dat je ook nieuwe dingen probeert soms gaat het goed en een ander keer niet. Wat ik wel wil zeggen over je fotografie probeert niet schaduwloos te werken en gebruik geen tang verlichting en let op fotograferen met brildragers, een hinderlijke vlek van je softbox in het glas is niet mooi.
    Met vriendelijke groet,
    Frank

    1. Hallo Frank,

      Helemaal waar, maar ik ben niet de persoon om zomaar iemand, en zeker geen mooie meisjes, aan te spreken voor een fotoshoot, ook niet voor gratis. Haha! Ze ziet me al aankomen zeg. Dat komt door ervaringen uit het verleden, en het zit gewoon niet in mij. Het is een kant van mij die ik heb leren accepteren. Ik weet ook dat dat een zwakke plek is, en toegegeven, ik probeer die zwakke plek te dichten. Maar ik ben nog niet zover om zomaar mensen voor een shoot aan te spreken. Doorgaans komen ze naar mij toe, dat dan weer wel. De vreemdste vraag die ik tot nu toe had was of ik interesse had om harde porno te fotograferen. Daar had ík dan weer geen zin in, want eenmaal in dat milieu kom je er niet meer uit ben ik bang. Slecht voor business.
      Ja, acquisitie is moeilijk. Klanten komen niet aanwaaien. De maatschappij zit bovendien in een transitieperiode en de acquisitie zoals die altijd “werkte” verliest zijn kracht. Dus moet je andere wegen vinden en bewandelen. Ik accepteer dat gegegeven, het is voor iedereen moeilijker geworden.
      Dank je wel voor de tips. Ik was er ook achter dat brillen en softboxen niet altijd samengaan. Ik heb heel veel foto’s moeten weggooien omdat een softbox zichtbaar werd in het glas. Daarom vraag ik standaard of de bril afkan voor de shoot. Soms wil de klant dat, soms niet als de bril als een deel van de identiteit wordt gezien (‘hoort bij mij”). Dan moet ik wat gaan schuiven met de belichting om reflecties tegen te gaan.

      Met vriendelijke groet,
      Jan

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.